Συνέντευξη του Γιώργου Σακελλαρόπουλου με τον δημοσιογράφο Γιάννη Κορομβόκη στη ραδιοφωνική εκπομπή Διαδρομές Ζωής του ραδιοφώνου 2mm της Αυστραλίας.

Τα τελευταία χρόνια βρισκόμαστε μπροστά στις νέες εξελίξεις στον χώρο του ελαιολάδου. Μεγάλες ερευνητικές ομάδες, μέσω κλινικών μελετών, ερευνών και αναλύσεων, προσπαθούν να απλοποιήσουν το φάσμα των ουσιών του ελαιολάδου, να αποδώσουν σε κάθε ουσία την πραγματική βιολογική της δράση αλλά και να βοηθήσουν στο να κατανοήσουμε ποια ελαιόλαδα μπορούν να έχουν σημαντική θετική επίδραση στην ανθρώπινη υγεία και γιατί συμβαίνει αυτό.

Είναι γνωστό ότι το ελαιόλαδο, ανήκοντας στην κατηγορία Λίπη – Έλαια, αποτελείται κατά πλειοψηφία από λιπαρά οξέα, κυρίως μονοακόρεστα. Υπάρχουν ήδη εκτενείς μελέτες που αποδεικνύουν ότι λόγω της σύσταση του σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, το ελαιόλαδο και συγκεκριμένα το εξαιρετικά παρθένο, έχει ιδιαίτερα οφέλη για τον ανθρώπινο οργανισμό, αποτελώντας το πιο υγιεινό φυτικό έλαιο για την διατροφή του ανθρώπου.

Φαινόλες ή Πολυφαινόλες Ελαιολάδου

Υπάρχουν όμως, σε μικρότερες ποσότητες στο ελαιόλαδο (μικροσυστατικά) ουσίες οι οποίες δεν έχουν ερευνηθεί ακόμα εκτενώς. Οι ουσίες αυτές τείνουν να διαφέρουν σε σύσταση από το ένα ελαιόλαδο στο επόμενο και είναι οι στερόλες, οι τοκοφερόλες, οι χρωστικές, τα φωσφατίδια και διάφορες άλλες ενώσεις. Μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει μια ομάδα ενώσεων που συναντάται στα ελαιόλαδα – οι λεγόμενες πολυφαινόλες.

Οι πολυφαινόλες είναι ουσίες που προκύπτουν φυσικά στο ελαιόλαδο και σχηματίζονται από πρώιμες ενώσεις που περιέχονται στον ελαιόκαρπο. Πιο συχνά αναφερόμενες πολυφαινόλες είναι η ελαιοκανθάλη, η ελαιασίνη, ελαιοευρωπαΐνη και διάφορες αγλυκόνες της, η λιγκστροσίδη και η βανιλλίνη. Κατά την κατεργασία του ελαιόκαρπου μέρος της ελαιοευρωπαΐνης υδρολύεται και έτσι παράγονται αρκετές ενώσεις (κυρίως ελαιοκανθάλη) που προσδίδουν στο ελαιόλαδο συγκεκριμένες οργανοληπτικές ιδιότητες και ιδιαίτερα μέρος της πικρής του γεύσης και του ευχάριστου κάψιμου στο λαιμό. Επίσης οι πολυφαινόλες παίζουν σημαντικό ρόλο στον περιορισμό της οξείδωσης των λιπαρών οξέων του ελαιολάδου (τάγγισμα).

Η ελαιοευρωπαΐνη, η τυροσόλη, η υδροξυτυροσόλη και το σκουαλένιο (ένας υδρογονάνθρακας και τριτερπένιο, πρόδρομη ένωση της χοληστερόλης και άλλων στεροειδών) αποτελούν τις κύριες αντιοξειδωτικές ουσίες του ελαιολάδου. Μπορούμε με απλά λόγια να πούμε ότι τα αντιοξειδωτικά συστατικά του ελαιολάδου – με κυρίαρχες τις πολυφαινόλες – βοηθούν το ίδιο το ελαιόλαδο να διατηρηθεί (περιορίζουν την οξείδωση του) και να έχει μεγαλύτερες αντοχές στο χρόνο, αλλά από ότι φαίνεται στα πιο πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία, μπορούν να έχουν και θετική επίδραση στην ανθρώπινη υγεία.

Ανάλογα με το βιολογικό κύκλο της ελιάς και το σύστημα παραλαβής του ελαιολάδου, η περιεκτικότητα το ελαιολάδου σε πολυφαινόλες μεταβάλλεται. Η περιεκτικότητα εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από την ποικιλία της ελιάς και την ωριμότητα του ελαιόκαρπου, αφού η περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες στις ώριμες ελιές είναι μικρότερη από ότι στις άγουρες ελιές. Αυτός είναι και ο λόγος που το Αγουρέλαιο, το ελαιόλαδο δηλαδή πρώιμης συγκομιδής από πράσινες άγουρες ελιές, θεωρείται ποιοτικά το ανώτερο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, τόσο οργανοληπτικά και ποιοτικά, αλλά και βάσει των μικροσυστατικών που περιέχει.

Ισχυρισμός υγείας και πολυφαινόλες ελαιολάδου

Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, και ιδιαίτερα εκτενείς μελέτες σε παθήσεις και συγκεκριμένες ασθένειες, μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν λίγα. Σχετικά πρόσφατα, ξεκίνησε η εκτενής μελέτη της επίδρασης των πολυφαινολών του ελαιολάδου στην ανθρώπινη υγεία. Άρα, είναι ακόμα νωρίς να έχουμε πλήρη και σαφή εικόνα της δράσης των πολυφαινολών του ελαιολάδου, όμως υπάρχουν ήδη έγκυρες και αναγνωρισμένες μελέτες που δείχνουν πως είναι μια ομάδα ενώσεων που βοηθούν τον ανθρώπινο οργανισμό με πληθώρα τρόπων.

Αυτά τα δεδομένα, που αναφέρονται παρακάτω, έλαβε υπόψη η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (European Food Safety Authority), όταν το 2012 αναγνώρισε την θετική δράση των πολυφαινολών στο οξειδωτικό στρες, επίσημα, μέσω του Ισχυρισμού Υγείας που περιλαμβάνεται στον Ευρωπαϊκό κανονισμό 432 / 2012. Εκεί αναφέρεται ρητά πως «Οι πολυφαινόλες του ελαιόλαδου συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες». Βασική προϋπόθεση στον Ισχυρισμό Υγείας του Ευρωπαϊκού κανονισμού 432 /2012 είναι η ημερήσια πρόσληψη 20 γραμμαρίων ελαιολάδου το οποίο περιέχει τουλάχιστον 5 mg υδροξυτυροσόλης και παραγώγων της (π.χ. σύμπλοκο ελαιοευρωπαΐνης και τυροσόλης).

Επίσης, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ αναγνωρίζει πως η κατανάλωση δύο κουταλιών ελαιολάδου (20 - 25 γραμμάρια) ημερησίως μπορεί να βοηθήσει στην μείωση της πιθανότητας στεφανιαίων νόσων. Αυτό οφείλεται στα μονοακόρεστα λιπαρά του ελαιολάδου και ταυτόχρονα προτείνει την αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών που περιλαμβάνονται στην διατροφή μας με ελαιόλαδο, και συγκεκριμένα έξτρα παρθένο ελαιόλαδο που διαθέτει τις καλύτερες αναλογίες λιπαρών οξέων σε σχέση με τις υπόλοιπες κατηγορίες ελαιολάδων.

Ελαιοκανθάλη: το φαινολικό παράγωγο με ισχυρή βιολογική δράση

Ένα πολύ σημαντικό φαινολικό παράγωγο, η ελαιοκανθάλη, φαίνεται πως έχει ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον, καθώς χαρακτηρίζεται από ισχυρή βιολογική δράση.

Παρακάτω παρατίθενται αναλυτικά επιστημονικές μελέτες που αφορούν στην δράση της ελαιοκανθάλης, με τις αντίστοιχες πηγές τους.

• Η ελαιοκανθάλη φαίνεται να έχει αντιφλεγμονώδη δράση ανάλογη της Ibuprofen (Phytochemistry: Ibuprofen-like activity in extra-virgin olive oil. Beauchamp, Gary K. et al. Nature (2005), 437(7055), 45-46).

• Η ελαιοκανθάλη φαίνεται να έχει θετική επίδραση στην νόσο Αλτσχάιμερ, επιβραδύνοντας την νόσο (“Oleocanthal-rich extra-virgin olive oil enhances donepezil effect by reducing amyloid-β load and related toxicity in a mouse model of Alzheimer's disease”Batarseh YS, Kaddoumi A., J Nutr Biochem. 2018 May;55:113-123).

• Ελαιόλαδα πλούσια σε ελαιοκανθάλη βοηθούν στην μείωση των θρομβώσεων (Journal of Functional Foods 36 (2017) 84-93).

• Ευεργετική δράση της ελαιοκανθάλης έναντι του κακοήθους μελανώματος του δέρματος (Nutr Cancer. 2016 Ju;68(5):873-7).

• Η ελαιοκανθάλη και τα παράγωγα της δρουν έναντι φλεγμονωδών ασθενειών των αρθρώσεων (Arthritis Rheum. 2010 Jun;62(6):1675-82).

• Η ελαιοκανθάλη δρα ευεργετικά στο μελάνωμα (Oncol Rep. 2017 Jan;37(1):483-491).

• Η καθημερινή κατανάλωση ελαιολάδου πλούσιου σε ελαιοκανθάλη και ελαιασίνη φαίνεται να έχει θετική επίδραση σε ασθενείς με Χρόνια Λεμφοκυτταρική Λευχαιμία (Effect of Dietary Intervention With High-Oleocanthal and Oleacin Extra Virgin Olive Oil in Patients With Chronic Lymphocytic Leukemia a Pilot Study – Interventional Clinical Trial 2018/2019)

• Όπως αναφέρει ο Καθηγητής του Τομέα Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων του Ε.Κ.Π.Α., κος. Μαγιάτης Προκόπης, «Χρόνια έκθεση σε χαµηλές δόσεις αντιοξειδωτικών/αντιφλεγµονωδών ουσιών όπως η ελαιοκανθάλη προσφέρει προστασία έναντι των καρδιαγγειακών παθήσεων και της γήρανσης». Επίσης, «Η ελαιοκανθάλη είναι υπεύθυνη για την αίσθηση καψίµατος στο λαιµό (pungency ) που είναι χαρακτηριστική του αγουρελαίου.» (ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑ∆ΟΥ ΜΕ Ι∆ΙΑΙΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΟΞΕΙ∆ΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΕΚΠΑ, Παρουσίαση 2015)

Υψηλά επίπεδα ελαιοκανθάλης στα ελαιόλαδα των βιολογικών ελαιώνων Σακελλαρόπουλου

Οι τιμές των συγκεντρώσεων της ελαιοκανθάλης στα ελαιόλαδα, βάσει της βιβλιογραφίας, δεν βρίσκεται πάντα στα ίδια επίπεδα. Αυτό συμβαίνει διότι υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την τελική συγκέντρωση ελαιοκανθάλης.

Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο πανεπιστήμιο UC Davis στην Καλιφόρνια της Αμερικής, όπου μελετήθηκαν εμπορικά δείγματα ελαιολάδων, βρέθηκε πως η μέση συγκέντρωση ελαιοκανθάλης ήταν 135 mg/kg (Magiatis, Prokopios & Melliou, Eleni. (2015) - Olive oil phenolics and health: Innovation tools).

Στους βιολογικούς ελαιώνες Σακελλαρόπουλου εδώ και μια δεκαετία, πέρα από την καλλιέργεια, την μέθοδο επεξεργασίας και τυποποίησης των ελαιολάδων, έχουμε προβεί σε μια πληθώρα αναλύσεων και πειραματισμών ώστε να εντοπίσουμε πως επηρεάζεται η συγκέντρωση της ελαιοκανθάλης στα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα μας.

Τα βιολογικά ελαιόλαδα των ελαιώνων Σακελλαρόπουλου έχουν παρουσιάσει εξαιρετικά υψηλές τιμές ελαιοκανθάλης, με τιμές έως και 1.017 mg/kg ελαιοκανθάλης. 

Plus Health - Εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα

Έπειτα από πολυετή πειραματισμό, έρευνα και πληθώρα δοκιμών, πρόσφατα κυκλοφορήσαμε την νέα σειρά πολυποικιλιακών ελαιολάδων μας (5 ποικιλίες ελιάς) με την εμπορική ονομασία Plus Health Multivarietal, η οποία είναι κατοχυρωμένη ως Trade Mark των ελαιώνων Σακελλαρόπουλου και αποτελούν το επιστέγασμα της προσπάθειας μας στην παραγωγή ελαιολάδων υψηλής ποιότητας.

Βάσει των αναλύσεων που έχουμε πραγματοποιήσει σε συνεργασία με διαπιστευμένα εργαστήρια, τα εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα Plus Health Multivarietal διαθέτουν μια πληθώρα καινοτόμων και μοναδικών χαρακτηριστικών.

Πιο συγκεκριμένα, πέραν των άριστων οργανοληπτικών αξιολογήσεων και χημικών αναλύσεων του, το ελαιόλαδο Plus Health Multivarietal Green εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις ολικών πολυφαινολών. Οι συγκεντρώσεις αυτές είναι αρκετές φορές μεγαλύτερες από τα όρια του Ευρωπαικού Κανονισμού 432/2012 που αναφέρει πως «Οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες».

Ειδικότερα, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο Plus Health Multivarietal Green παρουσιάζει, εκτός των άλλων, εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις ελαιοκανθάλης. Κυρίαρχο ενδιαφέρον έχει ότι το ποσοστό της ελαιοκανθάλης στο συγκεκριμένο ελαιόλαδο ξεπερνά το 80% των ολικών φαινολών που περιέχει, κάτι που επαναλαμβάνεται επί σειρά ετών. Έτσι, το Plus Health Multivarietal Green χαρακτηρίζεται ως ένα υψηλά ελαιοκανθαλικό ελαιόλαδο.

Ερευνητές στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Yale σε συνεργασία με τη Δρ. Artemis Morris, του Artemis Wellness Naturopathic Practice στην πόλη Μίλφορντ της πολιτείας Κονέκτικατ των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσαν την έναρξη ενός νέου προκαταρτικού έργου με τίτλο “Oleocanthal Plus” Cardio.

Από τον Μάρτιο του 2023, η Δρ. Morris, θα προσθέτει 30 ml/ημέρα εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου με υψηλή περιεκτικότητα ελαιοκανθάλης και συγκεκριμένα του «Plus Health Green EVOO» των Βιολογικών Ελαιώνων Σακελλαρόπουλου, στην καθημερινή διατροφή έως 25 - 50 ασθενών της, για 12 εβδομάδες. 

Η ενσωμάτωση του ελαιοκανθαλικού ελαιολάδου «Plus Health Green EVOO» στο πρότυπο ιατρικής περίθαλψης των ασθενών της Δρ. Artemis Morris, θα παρακολουθήσει αλλαγές στις συλλεγμένες καρδιαγγειακές παραμέτρους, μέσω του τεστ Cardiac IQ.

Η συμμετοχή του ελαιοκανθαλικού ελαιολάδου «Plus Health Green EVOO» των βιολογικών ελαιώνων Σακελλαρόπουλου στο προκαταρτικό έργο “Oleocanthal Plus” Cardio οφείλεται στην πολύ υψηλή περιεκτικότητα του σε ελαιοκανθάλη. Το ελαιόλαδο «Plus Health Green EVOO» είναι ένα πολυποικιλιακό ελαιόλαδο από πέντε ποικιλίες ελιάς, με περιεκτικότητα 1.017 mg / Kg ελαιοκανθάλης, ποσοστό που υπερβαίνει κατά 750 %, το μέσο όρο δειγμάτων διεθνούς δειγματοληψίας ελαιολάδων (135 mg / Kg) που συμπεριελήφθησαν σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο πανεπιστήμιο UC Davis, στην Καλιφόρνια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (δείτε περισσότερα).

Σακελλαρόπουλος Νικόλαος
Χημικός Μηχανικός M.Sc.
Υπεύθυνος Παραγωγής
Βιολογικοί Ελαιώνες Σακελλαρόπουλου

Πηγές

• EUR-Lex - 32012R0432

• Αγαπάκης Σ., Ελαιοκανθάλη και ελαιασίνη: Απομόνωση και μελέτη βιολογικών δράσεων σε κυτταρικό επίπεδο, Μεταπτυχιακή Εργασία,ΕΚΠΑ, 2016

• Μαγιάτης Π.,Συστατικά του ελαιολάδου με ιδιαίτερη σημασία για το οξειδωτικό στρες και την υγεία, ΕΚΠΑ, Παρουσίαση, 2015

• Kiritsakis A., Christie W.W. (2000) Analysis of Edible Oils. In: Harwood J., Aparicio R. (eds) Handbook of Olive Oil. Springer, Boston, MA

• Beauchamp GK. Et al (2005) Phytochemistry: ibuprofen-like activity in extra-virgin olive oil. Nature 2005 Sep 1;437(7055):45-6.

• Batarsheh YS, Kaddoumi A, Oleocanthal-rich extra-virgin olive oil enhances donepezil effect by reducing amyloid-β load and related toxicity in a mouse model of Alzheimer's disease, J Nutr Biochem. 2018 May;55:113-123. doi: 10.1016/j.jnutbio.2017.12.006. Epub 2017 Dec 27.

• Karan Agrawal, et al.,Oleocanthal-rich extra virgin olive oil demonstrates acute anti-platelet effects in healthy men in a randomized trial Journal of Functional Foods 36 (2017) 84-93

• Fogli S. et al., Cytotoxic Activity of Oleocanthal Isolated from Virgin Olive Oil on Human Melanoma Cells,Nutr Cancer. 2016 Jul;68(5):873-7

• Iacono A. et al., Effect of oleocanthal and its derivatives on inflammatory response induced by lipopolysaccharide in a murine chondrocyte cell line. Arthritis Rheum. 2010 Jun;62(6):1675-82. doi: 10.1002/art.27437.

• Gu Y., et al., Oleocanthal exerts anti-melanoma activities and inhibits STAT3 signaling pathway, Oncol Rep. 2017 Jan;37(1):483-491. doi: 10.3892/or.2016.5270. Epub 2016 Nov 23.

• Andrea Paola Rojas Gil et al., Effect of Dietary Intervention With High-Oleocanthal and Oleacin Extra Virgin Olive Oil in Patients With Chronic Lymphocytic Leukemia a Pilot Study, Interventional Clinical Trial, 2019.

• Magiatis, Prokopios & Melliou, Eleni. (2015). Olive oil phenolics and health: Innovation tools. 10.13140/RG.2.1.3897.3601.

Το ελαιόλαδο δεν έχει καθόλου τυχαία πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεσογειακή διατροφή, καθώς παρέχει στον οργανισμό μας πολύτιμες αντιοξειδωτικές ουσίες και ευεργετικά μονοακόρεστα λιπαρά. Επίσης, έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε βιταμίνη Ε, η οποία συμβάλλει στην υγεία του δέρματος και των ματιών και επίσης ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Όπως εξηγούν οι ειδικοί, τα αντιοξειδωτικά του ελαιόλαδου είναι δυνατό να αποτρέψουν ή να επιβραδύνουν την ανάπτυξη του καρκίνου και να μειώσουν τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού. Οι παθήσεις αυτές αποτελούν τις πιο κοινές αιτίες θανάτου σε παγκόσμια κλίμακα.

Στο βιβλίο με τίτλο «Eat Better Live Longer» (Να τρώτε πιο σωστά για να ζήσετε περισσότερο), η γιατρός Σάρα Μπριουέρ και η διαιτολόγος Τζουλιέτ Κέλλοου περιγράφουν πώς ο «υγρός χρυσός», όπως συχνά αποκαλείται το ελαιόλαδο, μπορεί να χαρίσει περισσότερα χρόνια ζωής. Αλλά και να προστατεύσει από σοβαρές ασθένειες.

Κίνδυνος καρκίνου

«Αναλυτική επισκόπηση επιστημονικών ερευνών έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όσοι καταναλώνουν συστηματικά ελαιόλαδο διατρέχουν 34% μικρότερο κίνδυνο να εμφανίσουν οποιαδήποτε μορφή καρκίνου. Και κυρίως καρκίνο του μαστού συγκριτικά με όσους καταναλώνουν πολύ μικρές ποσότητες» δηλώνει η Δρ Μπριουέρ.

Επίσης, το ελαιόλαδο μετριάζει τις βλαβερές επιδράσεις της ανεβασμένης χοληστερόλης. Της υπέρτασης και ασθενειών της τρίτης ηλικίας. Παράλληλα μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία.

Όλα όσα αναφέρουν η Μπριουέρ και η Κέλλοου στο βιβλίο τους τεκμηριώνονται από δεκάδες επιστημονικές μελέτες, οι οποίες έχουν υποδείξει ότι το ελαιόλαδο μας βοηθά να αποφύγουμε θανατηφόρες ασθένειες.

Όπως επισημαίνουν όμως οι δύο ειδικοί, λόγω της υψηλής ενεργειακής αξίας του ελαιόλαδου –οι θερμίδες του φτάνουν περίπου τις 100 ανά κουταλιά της σούπας– καλό είναι να το καταναλώνουμε με μέτρο. Η ημερήσια «δόση» που συνιστούν είναι η μία κουταλιά της σούπας την ημέρα.

Ταυτόχρονα, συμβουλεύουν να προτιμάμε το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο αντί για ελαιόλαδα αμφίβολης ποιότητας και να το καταναλώνουμε ωμό αντί για μαγειρεμένο.

Ελαιόλαδο εναντίον 100 ασθενειών – Ελληνική έρευνα

Τα τελευταία 2-3 χρόνια οι έρευνες για τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου και κυρίως οι φαινόλες βρίσκονται στο επίκεντρο μελετών για το πόσο ωφέλιμες είναι στον ανθρώπινο οργανισμό.

Δεν είναι λίγοι μάλιστα οι ειδικοί επιστήμονες που επισημαίνουν ότι η ελληνική ελαιοκομία πρέπει να αναδείξει περισσότερο αυτό το ισχυρό ατού που διαθέτει. Η αξία των φαινολών ώθησε τον καθηγητή του ΑΠΘ Δημήτριο Γερασόπουλο να μελετήσει την διαδικασία μεταποίησης-ελαιοποίησης σε ελαιοτριβεία. Στόχος ήταν να διαπιστώσει ότι στην κάθετη φυγοκέντριση τα νερά που περίσσευαν μαζί με λίγη «σάρκα» ελιάς, ήταν πλούσια σε φαινόλες. Προτείνοντας έτσι στους ελαιοπαραγωγούς να τα επιστρέφουν στην διαδικασία για να εμπλουτίζουν το τελικό ελαιόλαδο. Αποκτώντας υψηλότερα ποσοστά του πολύτιμου αυτού συστατικού.

Ελαιόλαδα ισχυρά σε αντιοξειδωτικές ουσίες για την μεσογειακή διατροφή που κερδίζει ολοένα έδαφος σε όλο τον κόσμο ενταγμένα στο παγκόσμιο ρεύμα της χρήσης λειτουργικών τροφίμων που αντανακλά εξ ολοκλήρου σχεδόν στην γνωστή φράση του Ιπποκράτη «φάρμακό σας ας γίνει η τροφή σας και η τροφή σας ας γίνει φάρμακο σας».

Το «θαύμα» της Ελλάδας

O ομότιμος καθηγητής του ΑΤΕΙ – Θεσσαλονίκης στο τμήμα Ελαιολάδου-Λιπαρών Υλών της Τεχνολογίας Τροφίμων, Απ. Κυριτσάκης, ασχολείται εδώ και πολλά χρόνια με την προώθηση της αξίας του ελαιόλαδου στον κόσμο. Έχει γράψει επίσης βιβλία για το ελαιόλαδο κι έχει ταξιδέψει στην Αμερική και σε άλλες χώρες για το προβάλλει το «θαύμα» της Ελλάδας και της Μεσογείου. Ως πρόεδρος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Οξειδωτικού Στρες- παράρτημα Υγείας και Αγροτικών Τροφίμων μιλάει επί ώρες για τα πολύτιμα συστατικά του: Την ελαιοκανθάλη, την ελαιασίνη, την ελευρωπαίνη, τις βιταμίνες, τις φαινόλες και τις δεκάδες αντιοξειδωτικές ουσίες του που δρουν προληπτικά και ευεργετικά για τον ανθρώπινο οργανισμό.

«Το ελαιόλαδο δρα κατά των επιβλαβών ελεύθερων ριζών συμβάλλει στην αντιμετώπιση του οξειδωτικού στρες και το οξειδωτικό στρες είναι αυτό που συνδέεται με 50 ίσως και 100 ασθένειες» τονίζει ο κ. Κυριτσάκης.

Σε ένα από τα βιβλία του που κυκλοφορεί στην αγγλική γλώσσα και συνέγραψε με την σύζυγό του Ελευθερία Καραμεσίνη, επισημαίνουν την τροφική, θρεπτική και βιολογική αξία για τον ανθρώπινο οργανισμό. Εξηγούν γιατί το ελαιόλαδο συγκαταλέγεται στη λίστα των 10 ωφελιμότερων ειδών διατροφής. Ο ίδιος προσέχει στο extra παρθένο ελαιόλαδο περισσότερο το… άρωμα και το χρώμα απ’ ότι άλλα γνωστά χαρακτηριστικά πχ την οξύτητα.

Ανάγκη προβολής της Ελλάδας

«Είναι ένας φυσικός φρουτο-χυμός» λέει ο κ. Κυριτσάκης «αλλά υπάρχει γι’ αυτόν έλλειμμα ενημέρωσης και προβολής. Δείτε μόνο τι γίνεται σήμερα με τη διαφήμιση (δύο εισαγόμενων προϊόντων) του μουρουνέλαιου και του υαλουρονικού οξέος… Η Ελλάδα έχει έλλειμμα προβολής στο εξωτερικό για το ελαιόλαδο. Ως χώρα έχει την ανάγκη να μιλούν οι ειδικοί για την δύναμή του. Αυτοί που το γνωρίζουν καλά από το δέντρο έως την κατανάλωση και τη χημεία του. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη προβολή, συμμετοχή σε εκθέσεις του εξωτερικού… Να μην περιμένουμε τους Ιταλούς για την παραγωγή. Είμαστε καλοί και άριστοι στην παραγωγή του, αλλά πρέπει να το αποδεικνύουμε. Ας το εμπεδώσουμε. Είναι τρόφιμο, αποτελεί τη βάση φαρμάκων, είναι ελιξίριο υγείας και μακροζωίας. Είναι πλέον στο DNA της παράδοσης, των εξαγωγών και της οικονομίας…».

Πριν από λίγο καιρό ο κ. Κυριτσάκης παρουσίασε νέα δεδομένα για τα πολύτιμα συστατικά του ελαιολάδου τονίζοντας τη σημασία του για την μακροζωία.

Λάδι ελιάς κατά των γηρατειών

Η πρόωρη γήρανση συνδέεται με το οξειδωτικό στρες γιατί προκαλεί μείωση του μήκους των τελομερών στα χρωματοσώματα του ανθρώπου. Όμως οι φαινόλες της καλής ποιότητας ελαιολάδου παρεμποδίζουν αυτή την μείωση και συμβάλλουν στη φυσιολογική γήρανση. Ακόμη η υδροξυτυροσόλη(μία από τις φαινόλες) που συναντάται στο ελαιόλαδο ενεργοποιεί το ένζυμο τελομεράση το οποίο αυξάνει το μήκος των πολυμερών επιδρώντας έτσι θετικά στην μακροζωία.

Οι έρευνες που έχουν γίνει για τα οφέλη του ελαιολάδου από το 1970 έως σήμερα υπολογίζονται σε περισσότερες από 2.000.

Για τους Έλληνες τα συμπεράσματα των ερευνών αναφορικά με την υγεία έλκουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Ανάμεσα σε Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα, που παράγουν τις μεγαλύτερες ποσότητες στον κόσμο οι Έλληνες είναι αυτοί που το καταναλώνουν περισσότερο. Σύμφωνα με στοιχεία του Νorth American Olive Oil Association, οι Έλληνες καταναλώνουν 24 lt/άτομο κατά μέσο όρο, οι Ισπανοί 15 lt/άτομο και οι Ιταλοί 13 lt/άτομο.

Η χρήση του ελαιολάδου έχει ερευνηθεί στη διατροφή (ωμό και στο μαγείρεμα). Ενώ χρησιμοποιείται ευρέως στην παρασκευή φαρμάκων και καλλυντικών. Ως βασικό συστατικό στην δημιουργία ιαμάτων σε συνδυασμό με αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά (χαρακτηριστικότερο αυτών το βαλσαμόλαδο), στην σαπωνοποιία και παλιότερα ως καύσιμο.

Παιδική ηλικία, ανάπτυξη, αθλητισμός, χολή, δέρμα, καρδιά και χοληστερίνη

Οι έρευνες έχουν συνδέσει την ωφελιμότητα του ελαιόλαδου στην ανάπτυξη εγκεφάλου-σκελετού κατά την παιδική ηλικία, με την αθλητική δραστηριότητα. Δηλαδή διατροφή αθλητή και έντονη άσκηση. Σύνδεση με το πεπτικό σύστημα, καταπραΰνοντας μάλιστα πολλά εντερικά σύνδρομα. Από το 1887 θεωρείται θεραπευτικό κατά της χολολιθίασης.  Προστατεύει το δέρμα από την ηλιακή ακτινοβολία και τα εγκαύματα κι έχει δεκάδες άλλες χρήσεις.

Το λάδι της ελιάς είναι η κύρια πηγή διατροφικού λίπους στη μεσογειακή διατροφή. Επιδημιολογικές έρευνες την περασμένη δεκαετία για τις ιδιότητες των μονοακόρεστων λιπιδίων έδειξαν ότι προστατεύει από τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Αυξάνει την καλή χοληστερίνη και μειώνοντας την «κακή». Μία απ’ αυτές στο Parc de Recerca Biomedica de Barcelona έδειξε ότι όσοι καταναλώνουν τακτικά ελαιόλαδο έχουν πολύ λιγότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρδιαγγειακές νόσους – εγκεφαλικό επεισόδιο. Τακτική πρόσληψη ελαιολάδου βοηθά στη μείωση φλεγμονής. Και της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας (εσωτερικά τοιχώματα αγγείων, θρόμβωσης μεταβολισμού των υδατανθράκων). Βοηθά στην πρόληψη της οξείας παγκρεατίτιδας. Προστατεύει το συκώτι, από την ελκώδη κολίτιδα κι από την νόσο Αλτσχάιμερ.

Για τον καρκίνο, είχε καταλήξει μια παλιότερη έρευνα του καθηγητή Δ. Τριχόπουλου, της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Χάρβαρντ. Έδειξε ότι οι γυναίκες που καταναλώνουν ελαιόλαδο περισσότερο από μία φορά ημερησίως έχουν 25% λιγότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν καρκίνο του μαστού. Σε σχέση με εκείνες που καταναλώνουν σπανίως. Στη Μεσόγειο, που παρατηρείται μεγάλη κατανάλωση ελαιόλαδου, υπάρχουν χαμηλές συχνότητες ορισμένων μορφών καρκίνου. Όπως για παράδειγμα μαστού, ωοθηκών, ενδομήτριου.

Σακχαρώδη διαβήτη

Για τον σακχαρώδη διαβήτη, σε κλινικές παρατηρήσεις το λάδι ελιάς φαίνεται ότι έχει δυναμικό ρόλο στην διατήρησή του σε χαμηλά επίπεδα. Κυρίως σε άτομα που δεν εξαρτώνται από την ινσουλίνη.

Ανάμεσα στις μελέτες που έχουν γίνει υπάρχει και αυτή της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η μελέτη διαπίστωσε πως στη διατροφή μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της τεστοστερόνης. Μειώνοντας έτσι τη στυτική δυσλειτουργία. Ενώ άλλες μελέτες κατέληξαν ότι συμβάλλει στη θεραπεία του έλκους του στομάχου και του δωδεκαδάκτυλου. Ενώ διευκολύνει την απορρόφηση του ασβεστίου.

Στη διατροφή, οι ειδικοί γευσιγνώστες και οι εμπειρογνώμονες ελαιολάδου -όπως η δοκιμάστρια παρθένων ελαιολάδων Ειρήνη Κοκολάκη- δεν παύουν να τονίζουν ότι το ελαιόλαδο έχει και μια άλλη ιδιαιτερότητα. Είναι το μόνο τρόφιμο βάση κανονισμού του οποίου η ποιοτική κατηγορία (εξαιρετικό παρθένο, παρθένο, λαμπάντε) και η εμπορική του αξία είναι άμεσα συνδεδεμένα με το οργανοληπτικό του προφίλ (γεύση-αρώματα). Δηλαδή ανίχνευση-περιγραφή μέτρηση θετικών κι αρνητικών ιδιοτήτων του παρθένου ελαιολάδου γίνεται από εκπαιδευμένους δοκιμαστές χρησιμοποιώντας τις ανθρώπινες αισθήσεις. Με το όρο premium, χαρακτηρίζονται ορισμένα έξτρα Παρθένα ελαιόλαδα χαμηλής οξύτητας. Πληρούν μια σειρά εξαιρετικά υψηλών προϋποθέσεων από τη συγκομιδή μέχρι και την εμφιάλωσή τους.

Πηγή: www.healthpharma.gr

Το ελαιόλαδο κατατάσσεται στα μονοακόρεστα φυτικά έλαια.

Το κύριο λιπαρό συστατικό του είναι το ελαϊκό οξύ, ένα λιπαρό μόριο με 18 άτομα άνθρακα και ένα διπλό δεσμό. Στο άθερμο παρθένο αγουρέλαιο,  το ελαϊκό οξύ αποτελεί περίπου το 75-80% του βάρους του. Το δεύτερο κατά σειρά λιπαρό οξύ που περιέχει το ελαιόλαδο είναι το λινελαϊκό οξύ που ανήκει στα ομέγα-6 λιπαρά, ενώ επίσης περιέχει μια μικρή ποσότητα σε άλφα-λινολενικό οξύ το οποίο ανήκει στα ομέγα-3 λιπαρά.

Άλλα στοιχεία του ελαιόλαδου είναι οι τοκοφερόλες (βιταμίνη Ε) και τα καροτενοειδή, όπως η ξανθοφύλλη, τα καροτένια και το λυκοπένιο. Οι τοκοφερόλες είναι γνωστά αντιοξειδωτικά και εμπεριέχονται στο άθερμο, παρθένο ελαιόλαδο σε συγκεντρώσεις περίπου 180 mg ανά κιλό. Οι τοκοφερόλες είναι μόρια που όλα μαζί αποτελούν αυτό που ονομάζεται βιταμίνη Ε και έχουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Το β-καροτένιο (βιταμίνη Α), βρίσκεται σε συγκέντρωση 0,3-3,7 γραμμάρια ανά κιλό  και αποτελεί άλλη μια ουσία του άθερμου, παρθένου ελαιολάδου με αντιοξειδωτική δράση. Το γεγονός ότι το ελαιόλαδο έχει υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά και σε ελαϊκό οξύ αλλά έχει μικρή ποσότητα σε πολυακόρεστεα λιπαρά το κάνει ανθεκτικό στην οξείδωση.

Σημαντικές ποσότητες αντιοξειδωτικών που συναντώνται στο ελαιόλαδο είναι οι φαινόλες, κυρίως η τυροσόλη και η υδροξυ-τυροσόλη. Το ελαιόλαδο περιέχει επίσης σκουαλένιο, μια ουσία που οφείλει το όνομά της στο λατινικό όνομα του καρχαρία (squalus) γιατί ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά στο συκώτι του καρχαρία. Πέρα από το ότι το σκουαλένιο είναι άριστο λιπαντικό για το δέρμα, ίσως είναι και αντικαρκινικό. Το γεγονός ότι ο καρχαρίας δεν αναπτύσσει καρκινικούς όγκους προβλημάτισε από καιρό τους επιστήμονες που προσπαθούν να συνδέσουν το σκουαλένιο με τη μοναδική ανθεκτικότητά του στον καρκίνο, την οποία κανένα άλλο ζώο δεν έχει. Τα τελευταία χρόνια το σκουαλένιο διαφημίζεται ότι δρα προφυλακτικά εναντίον του καρκίνου στον άνθρωπο, αλλά θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχει  μέχρι σήμερα κλινική τεκμηρίωση. Έχετε υπόψη σας ωστόσο πως όταν το λάδι υφίσταται πολλές επεξεργασίες, το σκουαλένιο και άλλες ουσίες χάνονται σε μεγάλο βαθμό.

Για την ποιότητα του ελαιόλαδου έχει σημασία το τρόπος παραγωγής του.  Εκτός από την καθαριότητα πρέπει να υπάρχουν καλές συνθήκες αποθήκευσης. Παλαιότερα, οι παραγωγοί άφηναν τις ελιές, αφού τις είχαν κόψει, λίγο παραπάνω προτού τις ρίξουν στις μυλόπετρες και αφυδατώνονταν για να παίρνουν περισσότερο πυκνό λάδι με λιγότερο νερό. Την ίδια στιγμή όμως γίνονταν διάφορες ζυμώσεις και αυτό είχε επίδραση στην ποιότητα. Διότι ο καρπός που παραμένει για αρκετές ημέρες, ή ακόμη χειρότερα εβδομάδες, ώσπου να πάει για ελαιοποίηση, αναπτύσσει μύκητες, ζύμες και βακτήρια με αποτέλεσμα να παράγεται ένα υποβαθμισμένο ελαιόλαδο. Τώρα πλέον είναι κοινή γνώση ότι η ελιά, αφού κοπεί, πρέπει να περάσει όσο γίνεται πιο γρήγορα από τη διαδικασία της ελαιοτρίβησης.

Επίσης, όποιος έχει περάσει την πόρτα ενός ελαιοτριβείου την εποχή της παραγωγής του λαδιού, από το Νοέμβριο ως και το τέλος του Ιανουαρίου περίπου, ξέρει ότι νυχτώνει-ξημερώνει η εργασία εκεί μέσα δεν σταματά. Η θερμοκρασία του περιβάλλοντος όμως μπορεί να φθάσει αρκετά χαμηλά μέσα σε αυτό το διάστημα, ιδιαίτερα τις νύχτες, με συνέπεια να υπάρχει κίνδυνος να παγώσει το λάδι. Γι’ αυτό πρέπει να επικρατεί μια υψηλότερη θερμοκρασία στη διάρκεια της έκθλιψης του λαδιού από την ελιά. Ετσι, ένα ελαιόλαδο επιτρέπεται να το αποκαλούμε «άθερμο» και αγνό παρθένο όταν η θερμοκρασία έκθλιψης (και αυτή του νερού, που συνήθως προστίθεται για να διευκολυνθεί η διαδικασία) δεν ξεπερνά σε κανένα στάδιο τους 24-28 βαθμούς Κελσίου. Είναι γνωστό ότι η θέρμανση πολλές φορές στα τρόφιμα αλλοιώνει την ποιότητά τους, «καταστρέφει» τις βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία, καθώς και άλλα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Αν το ελαιόλαδο αυτό έχει εξαχθεί σε παραδοσιακό ελαιοτριβείο (υδραυλικό πιεστήριο) στην ετικέτα μπορεί να αναγράφεται και η ένδειξη «πρώτη πίεση εν ψυχρώ». Αν έχει εξαχθεί σε σύγχρονο φυγοκεντρικό ελαιοτριβείο, στην ετικέτα μπορεί να αναγράφεται η ένδειξη «εξαγωγή εν ψυχρώ».

Πρέπει να ξέρετε επίσης ότι για την ποιότητα του ελαιόλαδου έχει σημασία η συσκευασία του. Πρέπει να εκλείψουν τελείως οι συσκευασίες σε πλαστικά δοχεία τύπου PVC, γιατί αυτά είχαν κατασκευαστεί για τη διακίνηση νερού και διάφορα βλαβερά για τον ανθρώπινο οργανισμό στοιχεία, αδιάλυτα στο νερό, μπορούσαν να φθάσουν ως την τροφή μας και πιθανόν και μέσα στον οργανισμό μας. Τέτοιο ήταν, για παράδειγμα, κάποιο υλικό που προσέθεταν ώστε να γίνεται πιο μαλακό και πιο εύχρηστο το PVC, αλλά αυτό ήταν διαλυτό στα λίπη και επομένως και στο ελαιόλαδο. Γι’ αυτό οι πιο σίγουρες συσκευασίες είναι το γυάλινο δοχείο, το ανοξείδωτο μεταλλικό ενώ από παλιά είναι γνωστό το δοχείο από πηλό, που το έχουμε αφήσει όμως πρώτα να μείνει γεμάτο με νερό μια εβδομάδα περίπου.

Ερωτήσεις-απαντήσεις για το ελαιόλαδο

Γιατί κάποιοι διαφημίζουν το αγουρέλαιο;

Οταν ο καρπός της ελιάς κόβεται και πηγαίνει στο ελαιοτριβείο πιο άγουρος περιέχει περισσότερη ελαιοευρωπαΐνη, μια πικρή αλλά ισχυρή αντιοξειδωτική ουσία.

Γιατί θεωρούνται οι πράσινες ελιές πιο ωφέλιμες;

Διότι όσο ωριμάζει η ελιά τόσο ελαττώνονται (πέφτουν σχεδόν στο μισό) οι πολύτιμες φαινόλες.

Γιατί κάνουμε τη διάκριση σε λάδι που προκύπτει από πίεση και σε λάδι που προκύπτει από φυγοκέντριση;

Διότι με τη φυγοκέντριση έχουμε απώλεια κάποιων φαινολών.

Υπάρχουν διαφορές ως προς την ωφελιμότητα ανάμεσα στα διάφορα φυτικά λάδια;

Οπως έχουν δείξει σχετικές έρευνες, άλλα φυτικά έλαια όπως το σογιέλαιο, το βαμβακέλαιο και το ηλιέλαιο περιέχουν λιγότερες αντιοξειδωτικές ουσίες, ελαϊκό οξύ και βιταμίνη Ε.

Πώς καταλαβαίνουμε το νοθευμένο λάδι;

Μάλλον δεν μπορούμε να το καταλάβουμε χωρίς εργαστηριακή υποστήριξη. Το μόνο που μπορούμε να προσέξουμε είναι πως το χρώμα του πρέπει να είναι από σκούρο πράσινο ως ανοιχτό χρυσοπράσινο. Ελαιόλαδα με πολύ ανοικτό χρώμα είναι οξειδωμένα ή παλιά. Εξαίρεση αποτελούν τα ελαιόλαδα της Μυτιλήνης που είναι από τη φύση τους κίτρινα. Επίσης να αποφεύγουμε να αγοράζουμε χύμα λάδι ιδιαίτερα σε διάφανα και πλαστικά δοχεία διότι και το φως το αλλοιώνει.

Το λάδι που παγώνει στο ψυγείο είναι νοθευμένο;

Οχι, απλά δεν έχει φιλτραριστεί ή δεν έχει μείνει για έναν ή δυο μήνες σε δεξαμενές για να κατακαθίσουν διάφορες φυτικές ουσίες που περιείχε.

Τι είναι η οξύτητα του ελαιολάδου;

Η οξύτητα είναι ένας από τους δείκτες αξιολόγησης και κατάταξης για ένα  ελαιόλαδο. Εκφράζεται συνήθως επί τοις εκατό (π.χ. το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο έχει οξύτητες 0-1%) και αντιπροσωπεύει το ποσοστό ελεύθερων λιπαρών οξέων. Συνήθως τα λιπαρά οξέα σε ένα λάδι είναι ενωμένα με μόρια γλυκερόλης, δηλαδή υπάρχουν ως τριγλυκερίδια. Η οξύτητα, εκφραζόμενη σε ελαϊκό οξύ, επιτρέπεται να είναι κατά μέγιστο 1 g ανά 100 g στο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο. Η οξύτητα οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, όπως στον τρόπο συγκομιδής και αποθήκευσης του καρπού, στο στάδιο ωρίμανσής του κ.λπ. Η μακρόχρονη αποθήκευση του καρπού πριν από την έκθλιψη, καθώς και το στοίβαγμα του καρπού σε μεγάλους σωρούς προκαλεί σημαντική αλλοίωση της γεύσης λόγω αύξησης της οξύτητάς του. Η αυξημένη οξύτητα δίνει μια «τσουχτερή», δυσάρεστη γεύση στο προϊόν. Επίσης τα ελαιόλαδα με υψηλή οξύτητα αλλοιώνονται ευκολότερα και γρηγορότερα από τα άλλα.

Υπάρχουν πολλά «παρθένα» ελαιόλαδα;

Στα «παρθένα» ελαιόλαδα έχουμε 4 κατηγορίες: «εξαιρετικό ή έξτρα παρθένο» με «οξύτητα» από δέκατα ως 1 γραμμάριο ελαϊκού οξέος στα 100 γραμμάρια. «Παρθένο» με οξύτητα ως 2 γραμμάρια ελαϊκού στα 100. «Κοινό παρθένο» με οξύτητα ως και 3,3. Τέλος υπάρχει το «μειονεκτικό ή λαμπάντε» με οξύτητα επάνω από το 3,3.

Οι ονομασίες ραφιναρισμένο και κουπέ τι σημαίνουν;

Το «ραφιναρισμένο» ελαιόλαδο προέρχεται από λάδια «πρώην ακατάλληλα» (από ελιές χαλασμένες, κακή θερμοκρασία φύλαξης κ.λπ.). Σ’ αυτά προστίθεται καυστικό νάτριο (που μετά αφαιρείται) για εξουδετέρωση των ελεύθερων λιπαρών οξέων, άλλες ουσίες για να φύγει το κακό χρώμα και ακόμη το ζεσταίνουν πολύ γρήγορα στους 180 βαθμούς με απουσία οξυγόνου για να εξατμιστούν οι ανεπιθύμητες οσμές. Οταν το ελαιόλαδο «εξευγενιστεί» θεωρείται ότι μπορεί να καταναλωθεί. Συχνά απαιτείται μετάγγιση, πλύσιμο, διύλιση και αφαίρεση με διαλύτες και διαδοχικές διηθήσεις της ελαιώδους διάλυσης με επανάκτηση του διαλύτη. Επειτα από όλα αυτά αναμειγνύεται με παρθένο ελαιόλαδο και προκύπτει το λάδι κουπέ, με οξύτητα κάτω από 1,5.

Πηγή: www.healthyliving.gr

Μια φυσική ουσία, η ελαιοκανθάλη που περιέχεται στο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο δρα εναντίον της τοξικής βήτα αμυλοειδούς ουσίας που συγκεντρώνεται στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ.

Η βήτα αμυλοειδής ουσία προκαλεί σταδιακά σοβαρές βλάβες στις πνευματικές και γνωσιακές λειτουργίες των ασθενών με Αλτσχάιμερ.

Η ελαιοκανθάλη αλλοιώνει τις τοξικές για τον εγκέφαλο πρωτεΐνες της βήτα αμυλοειδούς ουσίας. Οι αλλοιώσεις που προκαλεί στις τοξικές πρωτεΐνες η ελαιοκανθάλη, τις καθιστά ανίκανες να βλάπτουν τα ζωτικά νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου.

Οι υψηλής τοξικότητας πρωτεΐνες της βήτα αμυλοειδούς ουσίας γνωστές ως ADDL, προσδένονται εντός των νευρικών συνάψεων στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ και έτσι εμποδίζουν άμεσα τη λειτουργία των νευρώνων. Οι συνάψεις είναι εξειδικευμένες συνδέσεις μεταξύ των νευρικών κυττάρων που τους επιτρέπουν να επικοινωνούν μεταξύ τους.

Η πρόσδεση των πρωτεϊνών ADDL στις νευρικές συνάψεις του εγκεφάλου είναι το πρώτο κρίσιμο στάδιο της έναρξης των προβλημάτων στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ. Η δυσλειτουργία των συνάψεων οδηγεί σε απώλεια της μνήμης, σε θάνατο νευρώνων του εγκεφάλου και στην αποδιοργάνωση των πνευματικών, γνωσιακών και άλλων εγκεφαλικών λειτουργιών.

Η ελαιοκανθάλη του έξτρα παρθένου ελαιόλαδου αλλοιώνει τις πρωτεΐνες ADDL και τις εμποδίζει να προσδεθούν στις συνάψεις μεταξύ των νευρώνων.

Τα σημαντικά αυτά στοιχεία προέκυψαν από εργαστηριακές μελέτες που έγιναν από το 1998. Η αναγνώριση του ρόλου των εν λόγω πρωτεϊνών άλλαξε σημαντικά τον τρόπο σκέψης για την αιτιολογία, την επιδείνωση και της θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ.

Οι ερευνητές που μελέτησαν τις πρωτεΐνες ADDL που αποκαλούνται επίσης βήτα αμυλοειδή ολιγομερή (είναι δομικά στοιχεία διαφορετικά από τη βήτα αμυλοειδή πλάκα που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ), βρήκαν ότι στην παρουσία ελαιοκανθάλης μεγαλώνουν σε μέγεθος.

Στη συνέχεια διαπίστωσαν ότι ακόμη και μικρές ποσότητες ελαιοκανθάλης εμποδίζουν τις τοξικές πρωτεΐνες ADDL να προσδεθούν σε νευρικές συνάψεις στον ιππόκαμπο του εγκεφάλου. Ο ιππόκαμπος είναι μια ζωτική δομή στον εγκέφαλο που ευθύνεται για τη μνήμη και τη μάθηση. Ο ιππόκαμπος είναι μια από τις πρώτες εγκεφαλικές δομές που επηρεάζεται από τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Ακολούθως νέες έρευνες έδειξαν ότι η αλλαγή του μεγέθους που υφίστανται οι τοξικές πρωτεΐνες ADDL λόγω της ελαιοκανθάλης του έξτρα παρθένου ελαιόλαδου, τις καθιστά καλύτερο στόχο για το σύστημα άμυνας του οργανισμού, δηλαδή το ανοσοποιητικό σύστημα. Τα αντισώματα από το ανοσοποιητικό σύστημα μπορούν πιο εύκολα να κτυπήσουν και να εξουδετερώσουν τις εν λόγω τοξικές πρωτεΐνες.

Για σκοπούς ανοσοθεραπείας σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ, αυτά είναι πολύ καλά νέα. Εάν οι πρωτεΐνες ADDL αλλοιωθούν από την ελαιοκανθάλη και στη συνέχεια χορηγηθούν ειδικά σχεδιασμένα αντισώματα εναντίον τους, τότε οι αλλαγές που θα υποστούν θα τις καθιστούν καλύτερο στόχο και θα επιτυγχάνονται καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα.

Υπενθυμίζεται ότι το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, χάρις στην ελαιοκανθάλη έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες ανάλογες με αυτές του γνωστού μη στεροειδούς αντιφλεγμονώδους φαρμάκου που είναι η ιβουπροφαίνη. Η αντιφλεγμονώδης, αντιτοξική και ανοσολογική δράση της ελαιοκανθάλης, την καθιστούν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα παράγοντα για την πρόληψη και θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ.

Είναι γεγονός ότι επιδημιολογικές έρευνες έδειξαν ότι η συστηματική χρήση ιβουπροφαίνης και έξτρα παρθένου ελαιόλαδου που θεωρείται πλούσιο σε ελαιοκανθάλη, σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο προσβολής από τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Τώρα αυτό που χρειάζεται να γίνει είναι καλά σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές για να αποδειχθεί κατά πόσο  η ελαιοκανθάλη μπορεί στον άνθρωπο πράγματι να αποτελεί παράγοντα πρόληψης και θεραπείας της νόσου Αλτσχάιμερ.

Πηγή: medlook.net

Τί είναι οι περίφημες πολυφαινόλες και οι φαινόλες και ποιές οι ευεργετικές ιδιότητες για τον οργανισμό μας;

Το φρέσκο και σωστά επεξεργασμένο άθερμο ελαιόλαδο με άθερμη και χωρίς νερό ψυχρή έκθλιψη, είναι πλούσιο σε περιεκτικότητα πολυφαινόλων.

Πολυφαινόλες είναι ένα σύμπλεγμα συστατικών που περιέχει ο ελαιοκαρπός και σε αυτό αποδίδεται η θολή όψη και η πικρή γεύση του ελαιολάδου, η ελιά δημιουργεί στον καρπό της την ανάπτυξή των πολυφαινόλων για να τον προστατεύσει από τον ήλιο που προκαλεί οξείδωση.

Οι πολυφαινόλες, όπως και οι τοκοφερόλες είναι υπέροχα αντιοξειδωτικά για τον οργανισμό μας, δρουν και προστατεύουν από την οξείδωση τα λιπαρά οξέα της χοληστερόλης, γι’ αυτό και το ελαιόλαδο θεωρείται φάρμακο για την υγεία μας και βοηθά στην άριστη λειτουργία του.

Φαινόλες ονομάζονται οι ενώσεις που περιέχουν τουλάχιστον έναν βενζολικό δακτύλιο και ένα ή περισσότερα υδροξύλια στον βενζολικό δακτύλιο.

Οι φαινόλες παρουσιάζουν έντονη αντιοξειδωτική δράση. Λόγω της αντιοξειδωτικής τους δράσης συμβάλλουν στην παρεμπόδιση ή στην επιβράδυνση της οξείδωσης των ελαίων.

Στην πληθωρική αντιοξειδωτική σταθερότητα του άθερμου ελαιολάδου, οφείλεται η υψηλή συγκέντρωση ελαϊκού οξέος και η χαμηλή περιεκτικότητα των τριγλυκεριδίων σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, καθώς και στα επίπεδα των φαινολικών συστατικών με αντιοξειδωτική δράση.

Να τι κάνουν οι Φαινόλες: αυξάνουν την αντίσταση στην οξείδωση.

- Στερόλες: εμποδίζουν την απορρόφηση της χοληστερόλης από το έντερο.

- Καροτένια: βοηθούν την ανάπτυξη του κυττάρου και την αιμοποίηση και επιταχύνουν τη διαδικασία της επούλωσης.

- Τερπενικές αλκοόλες: βοηθούν στην αποβολή της χοληστερόλης.

- Τοκοφερόλες: εμποδίζουν την αυτο-οξείδωση.

- Β-καροτίνη: αντιοξειδωτική και απαραίτητη για την όραση.

Ο πράσινος χρυσός ή υγρός χρυσός όπως ονομάζουμε το άθερμο ελαιόλαδο, εγγυάται άφθονη ευεργεσία στην ανθρώπινη υγεία.

Η Ελλάδα με το εύκρατο κλίμα και τα εδάφη της, παράγει το καλύτερο άθερμο ελαιόλαδο στον κόσμο.

Μην ξεχνάτε πως ο καρπός της ελιάς είναι φρούτο με χυμό. Η θρεπτική του αξία και η συμβολή του στην υγεία, είναι πλέον αναγνωρισμένη παγκοσμίως και οι επιστημονικές τεκμηριώσεις ευρέως γνωστές.

Κάποιες από τις ευεργετικές ιδιότητες του άθερμου ελαιόλαδου είναι η μείωση κακής χοληστερόλης, η πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων, η πρόληψη του καρκίνου, η μείωση της δυσπεψίας, η ανάπτυξη του κεντρικού νευρικού συστήματος και των εγκεφαλικών κυττάρων, η υγεία στο δέρμα και στα μαλλιά λόγω της αντιοξείδωσης των κυττάρων και των πολλών βιταμινών, μείωση της αρτηριακής πίεσης, επιδρά θετικά στην σωστή ανάπτυξη των παιδιών, καθυστερεί την γήρανση των κυττάρων, βοηθά σε διαταραχές του πεπτικού συστήματος και του μεταβολισμού, είναι συμπλήρωμα υψηλής διατροφικής αξίας του μητρικού γάλακτος, περιέχει λιποδιαλυτικές βιταμίνες, βοηθάει στα τσιμπήματα από τα έντομα, χρησιμοποιείται από την εποχή του Ιπποκράτη ως εξαιρετικό καλλυντικό και πολλά άλλα που μπορείτε να διαβάσετε από ιατρούς σε όλο τον κόσμο.

Τα ψυχρής έκθλιψης ελαιόλαδα ξεχωρίζουν από το άρωμα, το χρώμα, και τη γεύση τους. Η οξύτητά τους είναι ιδιαίτερα χαμηλή πάντα κάτω του 0,3%.

Είναι πλούσια σε στερόλες (κυρίως β-σιτοστερόλη) και σε λιπαρά οξέα, κυρίως ελαϊκό οξύ (ω-9), λινολενικό οξύ (ω-3) και λινελαϊκό οξύ (ω-6). Χαρακτηριστική είναι η περιεκτικότητά τους σε αντιοξειδωτικές ουσίες, όπως τοκοφερόλες (βιταμίνη Ε), βιταμίνη C, καροτινοειδή (β-καροτένιο, ξανθοφύλλη), φαινόλες και πολυφαινόλες.

Μία κουταλιά άθερμο ελαιόλαδο τη μέρα, συνιστούν οι ειδικοί, για καλύτερη υγεία και μακροζωία!

Το άθερμο ελαιόλαδο δεν έχει καθόλου τυχαία πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεσογειακή διατροφή. Παρέχει στον οργανισμό μας πολύτιμες αντιοξειδωτικές ουσίες και ευεργετικά μονοακόρεστα λιπαρά απαραίτητα για τον οργανισμό. Επίσης, έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε βιταμίνη Ε, η οποία συμβάλλει στην υγεία του δέρματος και των ματιών και επίσης ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Στο νέο τους βιβλίο με τίτλο «Eat Better Live Longer» (Να τρώτε πιο σωστά για να ζήσετε περισσότερο), η γιατρός Σάρα Μπριουέρ και η διαιτολόγος Τζουλιέτ Κέλλοου περιγράφουν πώς ο «υγρός χρυσός», όπως συχνά αποκαλείται το άθερμο ελαιόλαδο, μπορεί να χαρίσει περισσότερα χρόνια ζωής και να προστατεύσει από σοβαρές ασθένειες.

Όπως εξηγούν οι δύο ειδικοί, τα αντιοξειδωτικά του άθερμου ελαιόλαδου είναι δυνατό να αποτρέψουν ή να επιβραδύνουν την ανάπτυξη του καρκίνου και να μειώσουν τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού. Οι παθήσεις αυτές αποτελούν τις πιο κοινές αιτίες θανάτου σε παγκόσμια κλίμακα.

«Αναλυτική επισκόπηση επιστημονικών ερευνών έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όσοι καταναλώνουν συστηματικά ελαιόλαδο διατρέχουν 34% μικρότερο κίνδυνο να εμφανίσουν οποιαδήποτε μορφή καρκίνου και κυρίως καρκίνο του μαστού συγκριτικά με όσους καταναλώνουν πολύ μικρές ποσότητες» δηλώνει η Δρ Μπριουέρ.

Επίσης, το άθερμο ελαιόλαδο μετριάζει τις βλαβερές επιδράσεις της ανεβασμένης χοληστερόλης, της υπέρτασης και ασθενειών της τρίτης ηλικίας και παράλληλα μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική λειτουργία.

Όλα όσα αναφέρουν η Μπριουέρ και η Κέλλοου στο βιβλίο τους τεκμηριώνονται από δεκάδες επιστημονικές μελέτες, οι οποίες έχουν αποδείξει ότι το άθερμο ελαιόλαδο μας βοηθά να αποφύγουμε θανατηφόρες ασθένειες.

Όπως επισημαίνουν όμως οι δύο ειδικοί, λόγω της υψηλής ενεργειακής αξίας του άθερμου ελαιόλαδου, οι θερμίδες του φτάνουν περίπου τις 100 ανά κουταλιά της σούπας, καλό είναι να το καταναλώνουμε με μέτρο. Ημερήσια κατανάλωση: 1 κουτάλι της σούπας 8ml ωμό, κάθε πρωί με άδειο στομάχι.

Πηγή: europolitis.eu

Είναι όλα τα ελαιόλαδα ευεργετικά για την υγεία, πού βοηθάνε, ποιο ρόλο διαδραματίζει το χρώμα και πώς πρέπει να συντηρούμε το λάδι; Ο Προκόπης Μαγιάτης, αναπληρωτής καθηγητής του Τομέα Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, μας δίνει όλες τις πληροφορίες από την επιστημονική του γνώση.

Τι σημαίνει έξτρα παρθένο ελαιόλαδο και ποια είναι η διατροφική διαφορά του από το απλό ελαιόλαδο;
Το παρθένο ελαιόλαδο είναι αυτό που παραλαμβάνεται με αποκλειστικά φυσικές (μηχανικές) μεθόδους από τον καρπό της ελιάς χωρίς χημική παρέμβαση εξευγενισμού. Ειδικά το εξαιρετικό παρθένο αφορά την ανώτερη κατηγορία ελαιολάδου, που διακρίνεται για τη χαμηλή του οξύτητα, τον χαμηλό αριθμό υπεροξειδίων και δεικτών οξείδωσης και την απουσία γευστικών ελαττωμάτων. Η βασική διαφορά του από το απλό ελαιόλαδο που αποτελείται κατά βάση από εξευγενισμένο ελαιόλαδο με μικρή προσθήκη παρθένου ελαιολάδου είναι ότι το απλό ελαιόλαδο δεν περιέχει σχεδόν καθόλου τις ευεργετικές για την υγεία φαινόλες.

Επιστημονικά με ποιο τρόπο μπορεί κάποιος να αποδείξει ότι ένα ελαιόλαδο είναι ευεργετικό για την υγεία;
Ο μόνος τρόπος είναι η διενέργεια ειδικών χημικών αναλύσεων, που μπορούν με ακρίβεια να μετρήσουν τα επίπεδα των ευεργετικών φαινολών. Η πιστοποίηση γίνεται μόνο επιστημονικά και η ερευνητική μας ομάδα έχει αναπτύξει μια εργαστηριακή μέθοδο (NMR) με την οποία σε μόλις 30 δευτερόλεπτα μπορεί να μετρηθούν ποσοτικά όλες οι ευεργετικές φαινόλες.

Για να γίνει αυτό όμως πρέπει να παραδώσει το δείγμα στο πανεπιστήμιο. Στο σπίτι υπάρχει τρόπος να το κάνει ο καταναλωτής;
Ναι, έχουμε αναπτύξει ένα ειδικό τεστ, τη μέθοδο Aristoteleo με την οποία ο καθένας μόνος του, χωρίς χημικές γνώσεις, με μια απλή χρωματική κλίμακα και ένα ειδικό αντιδραστήριο (κιτ) μπορεί να μετρήσει την περιεκτικότητα σε ελαιοκανθάλη και ελαιασίνη, οι οποίες αποτελούν τις δύο σημαντικότερες φαινόλες. Η ανακάλυψή μας αυτή βραβεύτηκε ως η καλύτερη εφεύρεση της χρονιάς από τον ΣΕΒ στον τελευταίο διαγωνισμό καινοτομίας.

Ποια ακριβώς είναι η δράση του ελαιολάδου στην υγεία;
Η επίσημα αναγνωρισμένη δράση του ελαιολάδου αφορά την προστασία από την οξείδωση της LDL χοληστερόλης και οφείλεται στην κατηγορία των φαινολικών ουσιών, που αποκαλούνται με τον γενικό όρο παράγωγα υδροξυτυροσόλης. Χάρη σε αυτές τις ουσίες το ελαιόλαδο προστατεύει το καρδιαγγειακό σύστημα. Ωστόσο πλήθος ευεργετικών ιδιοτήτων δεν έχουν ακόμα επίσημη αναγνώριση, αλλά ήδη υπάρχουν πολλά πειραματικά δεδομένα με πολύ ισχυρές ενδείξεις. Για παράδειγμα, η ουσία ελαιοκανθάλη έχει βρεθεί ότι σε υγιείς ανθρώπους αναστέλλει τη συσσωμάτωση των αιμοπεταλίων και τη δημιουργία θρόμβων ενώ σε πειραματόζωα μπορεί να αναστείλει την εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ και της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Επίσης πρόσφατα βρέθηκε ότι μέσω ενός ειδικού μηχανισμού μπορεί να εξοντώνει ταχύτατα τα καρκινικά κύτταρα χωρίς να βλάπτει τα φυσιολογικά. Παρεμφερείς ιδιότητες αλλά λιγότερο ισχυρές διαθέτει και η ελαιασίνη, η οποία είναι η πιο ισχυρή αντιοξειδωτική ουσία του ελαιολάδου.

Πώς έχει συμβάλει η έρευνά σας σε αυτό το πεδίο;
Η έρευνα μας έχει συμβάλει με αρκετούς διαφορετικούς τρόπους. Πρώτα από όλα, με τις μεθόδους που έχουμε αναπτύξει μπορούμε ταχύτατα και αξιόπιστα να μετράμε τα επίπεδα των φαινολών στο ελαιόλαδο. Ετσι, έχουμε αναλύσει χιλιάδες δείγματα ελαιολάδου από όλη την Ελλάδα και από πολλές χώρες του εξωτερικού και είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πότε ένα λάδι είναι πράγματι πλούσιο και πότε όχι και ποιοι παράγοντες δρουν θετικά στην αύξηση των φαινολών. Επίσης με αυτό τον τρόπο μπορούμε να διαλέξουμε τα κατάλληλα λάδια που χρησιμοποιούνται σε διάφορες κλινικές ή πειραματικές μελέτες σε πανεπιστήμια από όλο τον κόσμο με τα οποία συνεργαζόμαστε. Επιπλέον, έχουμε αναπτύξει μεθόδους με τις οποίες απομονώνουμε τις καθαρές ουσίες από το ελαιόλαδο και έτσι δίνεται η δυνατότητα, σ’ εμάς είτε σε συνεργάτες μας στο εξωτερικό, να μελετηθεί με ακρίβεια η φαρμακολογική τους δράση σε κύτταρα ή σε πειραματόζωα, σύντομα και σε ανθρώπους.

Πώς μπορεί ένας καταναλωτής να ξεχωρίσει το ποιοτικό ελαιόλαδο; Παίζει ρόλο το χρώμα του; Υπάρχει κάτι στη σήμανση να τον βοηθήσει;
Από τη γεύση του, αλλά αυτό χρειάζεται εκπαίδευση και εμπειρία. Ενα λάδι που κατά την κατάποση δημιουργεί μια πικάντικη αίσθηση στον φάρυγγα και μια ευχάριστα πικρή γεύση στη βάση της γλώσσας, σημαίνει ότι περιέχει τις ευεργετικές φαινόλες και ιδίως την ελαιοκανθάλη και την ελαιασίνη. Το χρώμα του λαδιού δεν μας λέει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό. Ενα λάδι μπορεί να είναι πράσινο για κάποιο διάστημα αν έχει παραχθεί από πράσινες ελιές. Συνήθως το αγουρέλαιο είναι πλούσιο σε φαινόλες, αλλά αυτό δεν συμβαίνει πάντα γιατί πολύ σημαντικό ρόλο παίζουν οι συνθήκες παραγωγής στο ελαιοτριβείο. Ο μόνος τρόπος για να είμαστε βέβαιοι είναι να ελέγχουμε τα πιστοποιητικά ανάλυσης τα οποία βεβαιώνουν, πρώτον, αν το λάδι είναι εξαιρετικό παρθένο και, δεύτερον, αν πληροί τις προδιαγραφές για τον υγειοπροστατευτικό χαρακτηρισμό.

Τι πρέπει να προσέξουμε στο χύμα ελαιόλαδο;
Το χύμα ελαιόλαδο στην πραγματικότητα είναι τελείως ανεξέλεγκτο και κανονικά θα έπρεπε οι ίδιοι οι καταναλωτές να έχουν σταματήσει την κυκλοφορία του.
Πώς είναι καλύτερο να το χρησιμοποιούμε στη μαγειρική ώστε να κρατάει τα ωφέλιμα συστατικά του αναλλοίωτα;
Επειδή τα ευεργετικά φαινολικά συστατικά του ελαιολάδου είναι ευαίσθητα στις υψηλές θερμοκρασίες, είναι πάντα προτιμότερο να το καταναλώνουμε ωμό ή να το προσθέτουμε στο τέλος του μαγειρέματος. Οσον αφορά το τηγάνισμα, σίγουρα η υψηλή θερμοκρασία προκαλεί σε σημαντικό βαθμό διάσπαση των ευεργετικών συστατικών. Παρ’ όλα αυτά, είναι πάντα προτιμότερο να τηγανίζουμε με ελαιόλαδο παρά με οποιοδήποτε σπορέλαιο.

Ποια είναι η καλύτερη μέθοδος συντήρησης και αποθήκευσής του;
Οπως έχουμε αποδείξει με πειραματικά δεδομένα, ο ιδανικός τρόπος αποθήκευσης είναι στο ψυγείο ή ακόμα καλύτερα στην κατάψυξη όπως θα κάναμε για κάθε χυμό φρούτου. Σύντομα πάντως αναμένουμε στην αγορά την εμφάνιση ατομικών δόσεων κατεψυγμένου ελαιολάδου που διατηρεί όλη τη φρεσκότητά του.

Γιατί συνηθίζεται να μπαίνει σε σκουρόχρωμα μπουκάλια;
Ορισμένα συστατικά του ελαιολάδου όπως οι χλωροφύλλες είναι ευαίσθητα στο φως. Ετσι, όταν αυτό εκτίθεται στο φως οδηγούν σε υποβάθμιση της ποιότητας και σε ταχύτερο τάγγισμα. Για τον λόγο αυτό το τοποθετούμε σε σκοτεινόχρωμες φιάλες.

Πηγή: tanea.gr